Dżelaba – tradycyjna szata Maroka
Dżelaba (fr. djellaba) to długa do kostek, luźna szata wierzchnia z długimi rękawami i spiczastym kapturem, noszona w Maroku przez mężczyzn i kobiety. Zimą szyje się ją z wełny, latem z bawełny lub lekkich tkanin. To najczęściej spotykany tradycyjny strój na marokańskich ulicach, zakładany zarówno na co dzień, jak i od święta.
Jak wygląda dżelaba?
Dżelaba jest szyta, a nie drapowana, ma prosty, obszerny krój i sięga do kostek. Najbardziej charakterystyczny jest kaptur, zwany qob, zakończony z tyłu szpicem. Chroni przed słońcem i wiatrem z piaskiem, a w górach zastępuje zimową czapkę. Gdy jest ciepło, obszerny kaptur służy czasem jako torba na chleb czy drobne zakupy.
Pod dżelabę mężczyźni zakładają zwykłe ubranie, a na nogi – babusze. Na święta religijne i wesela do dżelaby dobiera się żółte babusze i fez.
Z czego szyje się dżelaby?
Tradycyjne dżelaby wiejskie tkano z grubej wełny w naturalnych, szarych i brązowych kolorach. Taka szata dobrze chroni przed chłodem w Atlasie i na pustyni nocą. W miastach dominują dziś lżejsze tkaniny: bawełna, len, mieszanki z poliestrem, a w wersjach odświętnych – materiały z połyskiem.
Wykończenie świadczy o jakości. Ręcznie szyte dżelaby mają przy rozcięciu na piersi i wzdłuż szwów ozdobne lamówki i guziczki z plecionego sznurka, wykonywane przez krawców w medynach.
Dżelaba damska
Kobiece dżelaby są bardziej kolorowe i ozdobne: z haftem, aplikacjami i błyszczącymi wykończeniami. Często nosi się je z chustą, a do miasta zakłada na codzienne ubranie.
Dżelaba nie zawsze była strojem kobiet. W czasie protektoratu francuskiego Marokanki zaczęły nosić ją zamiast tradycyjnego hajku – dużej białej płachty, którą owijano całe ciało. Wybór dżelaby był wówczas także gestem tożsamości narodowej. Więcej o nakryciach głowy przeczytasz w artykule o hidżabie.
Kolor dżelaby i jego znaczenie
W społecznościach berberyjskich kolor dżelaby tradycyjnie mówił o stanie cywilnym mężczyzny, choć konkretne barwy różniły się w zależności od regionu i plemienia. Dziś w miastach kolor jest przede wszystkim kwestią gustu, mody i okazji.
Dżelaba a kaftan
Dżelaby nie należy mylić z kaftanem. Kaftan to elegancka suknia bez kaptura, noszona przez kobiety na uroczystości, a tradycje jego szycia i zdobienia UNESCO wpisało w 2025 roku na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości. Dżelaba jest strojem wierzchnim, praktycznym, z kapturem, noszonym przez obie płcie. Inny tradycyjny strój kobiecy opisujemy w artykule o takhlili.
Dżelaba jako pamiątka
Gotowe dżelaby kupisz w każdym suku, a w medynach Fezu i Marrakeszu krawcy szyją je także na miarę. Przed zakupem sprawdź skład tkaniny i jakość szwów, a cenę negocjuj – zobacz nasze rady w artykule o pamiątkach z Maroka. Wełniana dżelaba przydaje się też turystom, na przykład w chłodne noce na pustyni.
