Wazzan (Ouezzane) – święte miasto Maroka

Wazzan (Ouezzane, Ouazzane) to miasto w północno-zachodnim Maroku, na skraju krainy Dżebala u podnóża gór Rif, stolica prowincji Ouezzane. Nazywane jest „podwójnie świętym”: w XVII wieku powstała tu zawija bractwa sufickiego Wazzanijja, a kilka kilometrów od miasta leży grób rabina Amrama ben Diwana, cel żydowskich pielgrzymek.

Gdzie leży Wazzan

Miasto zbudowano amfiteatralnie na zboczach wzgórz Dżebel Bu Hellal i Dżebel Bu Akika, na wysokości ok. 614 m n.p.m., na południe od rzeki Loukkos. Przez Wazzan przebiega jedna główna droga ze wschodu na zachód, która na obu końcach rozwidla się w stronę sąsiednich miast. Klimat jest śródziemnomorski: lata suche i gorące (ok. 19–32°C), zimy chłodne lub łagodne (ok. 6–14°C).

Wazzan nie ma dworca kolejowego. Dojedziesz tu autobusem lub taksówką zbiorową, m.in. z Szafszawanu, Tetuanu i Fezu. Miasto dobrze łączy się z wycieczką po północy kraju, a mało kto z zagranicznych turystów zostaje tu na dłużej.

Historia i etymologia

Początki miasta są niejasne. Pewne jest, że w 1649 roku Mulaj Abdallah Szarif, mistrz sufizmu i potomek Idrisa II, założył tu zawiję – ośrodek religijny i naukowy. Stała się ona kolebką bractwa Wazzanijja (Tajjibijja), które w XVIII i XIX wieku było ważną siłą polityczną i duchową w Maroku. Grób świętego co roku odwiedzają liczni pielgrzymi; do sanktuarium wstęp mają tylko muzułmanie.

Pochodzenie nazwy Wazzan nie jest wyjaśnione. Historycy podają kilka wersji: od berberyjskiego słowa oznaczającego gatunek dębu, przez arabskie al-wazzan („ten, który waży” – od kupca z wagą przy wjeździe do miasta), po niepotwierdzone legendy o rzymskim rodowodzie. Żadna z nich nie jest dobrze udokumentowana.

Grób rabina Amrama ben Diwana

W wiosce Azdżen (Asjen), kilka kilometrów od Wazzanu, znajduje się grób Amrama ben Diwana, XVIII-wiecznego rabina, któremu przypisywano cuda. To jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymek marokańskich Żydów; co roku przyjeżdżają tu wierni z Maroka, Izraela i Europy. Odwiedzając to miejsce, uszanuj jego religijny charakter.

Medyna bez murów

Wazzan to jedno z nielicznych dawnych marokańskich miast, które nie ma murów obronnych ani monumentalnych bram. Tłumaczy się to potęgą bractwa i świętością miasta, które w oczach wiernych było nietykalne. Zamiast murów są bramy w ścianach dawnych domów, którymi zamykano medynę, m.in. Bab Fatha i zdobiona Bab Dżemaa.

Najstarszą dzielnicą jest Dar Skaf, gdzie według tradycji osiedlił się założyciel bractwa. Medyna ma wąskie uliczki, kryte przejścia (sabaty) i bielone domy, a nad nią góruje minaret meczetu przy zawii, pokryty zielonymi płytkami. Podobny klimat, choć bardziej turystyczny, znajdziesz w Szafszawanie.

Rzemiosło i targi

Wazzan od blisko czterech stuleci jest miastem rzemieślników. Najbardziej znane są:

• wełniane tkaniny i dżelaby – „dżelaba wazzańska” to wizytówka miasta; więcej o tym stroju w artykule o dżelabie,
• toczone wyroby z drewna – m.in. różańce (tsabih), fajki sebsi i ghaita, ludowy instrument dęty z rodziny obojów,
• oliwki i oliwa z gajów otaczających miasto.

Na targach, m.in. na suku L’ghzel, można kupić wełnę, tkaniny i wyroby z drewna bezpośrednio od wytwórców. O dźwięku ghaity w muzyce ludowej przeczytasz więcej w artykule o marokańskiej muzyce.

Konopie i prawo

Okolice Wazzanu leżą w pobliżu Rifu, gdzie od dziesięcioleci uprawia się konopie. Od 2021 roku ustawa 13-21 dopuszcza legalną uprawę wyłącznie w trzech prowincjach – Al Hoceima, Szafszawan i Taounate – i tylko na cele medyczne, farmaceutyczne i przemysłowe. Prowincja Ouezzane nie należy do tej listy. Kupowanie i posiadanie haszyszu jest dla turystów nielegalne, dlatego odmawiaj każdej takiej propozycji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy warto odwiedzić Wazzan?

Warto, jeśli interesuje cię religijna historia Maroka i chcesz zobaczyć prowincjonalne miasto bez tłumów turystów. Wazzan nie ma wielu zabytków otwartych dla niemuzułmanów, ale spacer po medynie bez murów, targi wełny i rzemiosła oraz widoki na okoliczne wzgórza wynagradzają przyjazd.

Ile czasu potrzeba na Wazzan?

Na medynę, targi i krótki spacer na wzgórza wystarczy kilka godzin. Najczęściej Wazzan odwiedza się w drodze między Fezem a Szafszawanem lub z północy na południe kraju. Jeśli chcesz zobaczyć też grób Amrama ben Diwana w Azdżen, zaplanuj cały dzień.

Czy niemuzułmanie mogą wejść do zawii w Wazzanie?

Nie. Zawija Mulaja Abdallaha Szarifa jest sanktuarium dostępnym tylko dla muzułmanów, podobnie jak większość meczetów i grobów świętych w Maroku. Turyści mogą obejrzeć jej bramę i minaret z zewnątrz. Zachowuj się z szacunkiem i nie fotografuj pielgrzymów bez ich zgody.