Marokańskie dywany – rodzaje i zakup
Marokańskie dywany to ręcznie tkane wyroby berberyjskich plemion z gór Atlasu oraz miejskich warsztatów, m.in. z Rabatu i Fezu. Najbardziej znane są włochate Beni Ourain z Atlasu Średniego, kolorowe Azilal, płaskie kilimy hanbel oraz dywany z okolic Taznakht. Każdy region ma własne wzory, kolory i technikę tkania.
Tradycja tkania dywanów w Maroku
Tkactwo należy do najstarszych rzemiosł w Maroku. W górach Atlasu dywany tkały kobiety, głównie na własne potrzeby: grube, włochate dywany chroniły przed zimnem, a cienkie kilimy służyły jako narzuty, koce i maty. Wzory przekazywano z matki na córkę, a geometryczne symbole — romby, zygzaki, krzyże czy „oczy” — miały chronić dom i rodzinę przed złem. Dywany towarzyszą też ważnym uroczystościom rodzinnym, takim jak marokański ślub.
Obok tradycji wiejskiej rozwinęło się tkactwo miejskie. W średniowiecznym Fezie działały liczne farbiarnie i warsztaty, a dywany z Rabatu słyną z kwiatowych motywów i rombów, inspirowanych dywanami tureckimi. W XX wieku berberyjskie dywany zachwyciły zachodnich architektów modernizmu, m.in. Le Corbusiera, i do dziś są modnym elementem nowoczesnych wnętrz.
Rodzaje marokańskich dywanów
| Rodzaj | Skąd pochodzi | Jak wygląda |
|---|---|---|
| Beni Ourain | Atlas Średni | gruby, włochaty, z kremowej wełny z ciemnymi liniami i rombami |
| Azilal | Atlas Wysoki | jasne tło i kolorowe, swobodne wzory |
| Hanbel (kilim) | Atlas Średni | płasko tkany, cienki, często dwustronny, w pasy i geometryczne motywy |
| Ait Ouaouzguite (Taznakht) | okolice Taznakht i masywu Siroua | gęsto tkany, w ciepłych barwach, z bogatymi wzorami geometrycznymi |
| Glaoui | Atlas Wysoki | łączy partie płasko tkane z włochatymi i haftowanymi |
| Boucherouite | całe Maroko | tkany ze ścinków tkanin i ubrań, bardzo kolorowy |
| Rabat | Rabat i Salé | miejski, z centralnym medalionem, motywami kwiatowymi i rombami |
Swoje style mają też plemiona Atlasu Średniego, m.in. Zemmour, Zaïane i Marmoucha. Taznakht leży w prowincji Warzazat, przy drodze z Warzazatu do Agadiru, i działa tam wiele spółdzielni tkackich.
Kolory i materiały
Tradycyjne dywany tka się z owczej wełny, czasem z domieszką koziej sierści lub bawełny. Czerwień uzyskiwano z korzenia marzanny lub z koszenili, żółcie i brązy z roślin, a naturalną biel i brąz dawała niefarbowana wełna. Dziś wiele dywanów farbuje się barwnikami syntetycznymi. Na targach spotkasz też błyszczące kilimy z tzw. jedwabiu sabra — o tym, z czego naprawdę są zrobione, piszemy w artykule o tkaninach z włókien agawy.
Dla zainteresowanych symboliką: szwajcarski badacz Bruno Barbatti w książce „Berber Carpets of Morocco” wywodzi wzory dywanów berberyjskich z bardzo starych, nawet prehistorycznych motywów i omawia ich możliwe znaczenia.
Jak kupić marokański dywan
- Odwróć dywan. Ręcznie tkany ma na spodzie ten sam wzór co na wierzchu, z drobnymi nieregularnościami; maszynowy jest idealnie równy, często z klejonym podkładem.
- Sprawdź materiał. Dotknij włosia i zapytaj, czy to czysta wełna. Mieszanki z akrylem są lżejsze i bardziej śliskie.
- Potrzyj wilgotną białą chusteczką kolorowe fragmenty. Jeśli farba puszcza, dywan może zafarbować przy praniu.
- Ustal wymiary i sposób transportu. Większość sklepów składa dywany w zwartą paczkę do bagażu, a wiele oferuje wysyłkę; zapytaj o koszt i ubezpieczenie przesyłki.
- Targuj się spokojnie i bez pośpiechu — zasady opisujemy w artykule targowanie się w Maroku.
Największy wybór jest na sukach w Marrakeszu i w medynie Fezu. Ceny bez targowania znajdziesz w państwowych centrach rękodzieła Ensemble Artisanal w większych miastach. Dywany prosto od tkaczek kupisz w spółdzielniach w górach, np. w okolicach Taznakht czy Midelt.
