Festiwal fantazji i tbourida w Maroku

Festiwal fantazji to pokaz tbourida – tradycyjnej marokańskiej sztuki jeździeckiej, w której kilkunastu jeźdźców galopuje ramię w ramię i na znak przywódcy oddaje jednocześnie salwę z dawnych strzelb. W 2021 roku UNESCO wpisało tbouridę na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. Pokazy są stałym punktem musemów, festiwali i uroczystości w całym kraju.

Tbourida – czym jest fantazja

Nazwą „fantazja” (fr. fantasia) posługują się głównie przybysze z Europy. Sami Marokańczycy mówią najczęściej tbourida – od słowa baroud, czyli proch. Według UNESCO tradycja sięga XVI wieku i odtwarza w formie widowiska wyjazd jeźdźców na wojnę, zgodnie z dawnymi arabsko-amazigijskimi obyczajami. Historię i symbolikę pokazu opisujemy szerzej w artykule Marokańska Fantasia; tutaj skupiamy się na tym, jak i gdzie ją zobaczyć.

Jak wygląda pokaz tbourida

Każdą grupę jeźdźców, zwaną sorba, tworzy nieparzysta liczba koni – zwykle od 15 do 25. Na środku szeregu jedzie dowódca, który nadaje tempo i daje sygnał do strzału. Występ składa się z dwóch części:

• hadda – powitanie: jeźdźcy wjeżdżają kłusem, wykonując ramionami i bronią ćwiczenia przypominające akrobatykę, po czym wracają na linię startu,
• talqa – szarża: grupa rusza galopem i na komendę oddaje jedną wspólną salwę ślepymi nabojami.

Najważniejsza jest synchronizacja. Gdy strzały zleją się w jeden huk, publiczność nagradza grupę owacją; rozproszona salwa to dla jeźdźców porażka. Uczestnicy występują w tradycyjnych strojach – turbanach, szatach i miękkich butach – a konie mają bogato zdobione siodła i uprzęże. Przed występem jeźdźcy często wspólnie się modlą. Umiejętności przekazuje się w rodzinach, z pokolenia na pokolenie – przez obserwację i ustną tradycję.

Gdzie zobaczyć festiwal fantazji

Tbourida nie ma jednego stałego festiwalu – pokazy odbywają się w wielu miejscach:

• podczas musemów, czyli dorocznych świąt lokalnych związanych z grobami świętych i jarmarkami,
• na festiwalach regionalnych, np. podczas czerwcowego Festiwalu Wiśni w Sefrou,
• na zawodach tbourida, w których grupy z różnych regionów rywalizują o najlepszą salwę i styl,
• w ramach wieczorów folklorystycznych dla turystów w okolicach Marrakeszu, gdzie pokaz łączy się z kolacją.

Terminy musemów i zawodów zmieniają się co roku, część z nich zależy od kalendarza księżycowego lub zbiorów. Przed podróżą warto sprawdzić aktualny program w lokalnej informacji turystycznej albo zapytać w hotelu. Przegląd wydarzeń w ciągu roku znajdziesz w artykule Imprezy i festiwale w Maroku.

Porady dla widzów

• Stań w bezpiecznej odległości od toru – konie pędzą bardzo szybko, a salwy są głośne; dzieciom przydadzą się zatyczki do uszu.
• Najlepsze zdjęcia zrobisz z boku toru, w momencie salwy, gdy nad szeregiem unosi się dym z prochu.
• Na lokalnych musemach panuje tłok i duża swoboda – pilnuj dokumentów i portfela.
• Pokaz dla turystów połączony z kolacją bywa płatny, a lokalne musemy są zwykle dostępne dla wszystkich.