Marokańskie ulice i place tętnią muzyką. Nie ma takiego miesiąca w roku, kiedy nie odbywałby się chociaż jeden duży festiwal muzyczny. Tradycyjna muzyka marokańska jest bardzo zróżnicowana, co związane jest przede wszystkim z burzliwą historią tego kraju. W świecie muzyki Maroka wyróżnić można cztery główne nurty oraz ich szerokie interpretacje: gnawa, chaabi, muzyka andaluzyjska oraz muzyka Berberów. Młodzi artyści marokańscy tworząc współczesną muzykę inspirują się muzyką tradycyjną.

Maroko | Tradycyjna muzyka Maroka jest bardzo zróżnicowana
Maroko | Tradycyjna muzyka Maroka jest bardzo zróżnicowana (by ganmed64 )

Muzyczne tradycje wciąż żywe

Oczywiście w Maroku, jak i w każdym innym kraju, rynek muzyczny zalany jest przez międzynarodowe gwiazdy, jednak prawdziwa marokańska muzyka nie umarła. Co więcej – ma się świetnie i można się na nią natknąć dosłownie wszędzie (nawet podczas zwykłego spaceru po dowolnym marokańskim mieście).

Tradycyjne pieśni śpiewane są w arabskim dialekcie języka marokańskiego Darija oraz Amazigh.

Gnawa – muzyka czarnoskórych niewolników subsaharyjskich

Jednym z najbardziej znanych stylów muzyki marokańskiej jest gnawa. Co roku w As-Sawirze i Marrakeszu odbywają się międzynarodowe koncerty gnawa.

Jest to muzyka i styl tańca czarnoskórych niewolników subsaharyjskich. Gnawa to połączenie dźwięków muzyki afrykańskiej z arabską. Współcześnie do utworów wplatane są rytmy popularnej muzyki zachodniej.

Na całym świecie gnawa rozpowszechniła się w latach 70. ubiegłego stulecia, za sprawą między innymi takich muzyków, jak Jimmy Page i Robert Plant. Nagrali oni bowiem znane wszystkim utwory z elementami marokańskiej muzyki etnicznej.

Obecnie muzyka ta ma swoich rodowitych reprezentantów, powszechnie znanych na rynku muzycznym. Jednym z nich jest urodzony w Marrakeszu, a mieszkający w Stanach Zjednoczonych, Hasan Hakmoun, który łączy gnawa z jazzem.

Niektórzy muzycy gnawa należą do bractwa Sufi i wierzą, że ich utwory mają moc uzdrawiania. Rytuały te oparte są na przedislamskich, afrykańskich obrzędach animistycznych. Co roku odbywa się np. obrzęd Lila derdeba, podczas którego rytmiczne uderzenia bębnów wprowadzają uczestników w trans. Dodatkowo efekt ten wzmacniają bardzo niskie dźwięki trzystrunowego instrumentu nazywanego guembri (guimbri) oraz cymbały nazywane krakeb. Hipnotyczne i transowe rytmy nazywane są sintir. Gnawa w połączeniu z tańcem ma przywołać duchy przodków, których zadaniem jest odpędzenie złych duchów.

Maroko | Muzykanci z Dżemaa El-Fna
Maroko | Muzykanci z Dżemaa El-Fna (by montseprats )

Muzyka chaabi

Równie popularna jest muzyka chaâbi, znana nie tylko w Maroku ale także w Algierii. Słowo chaâbi w języku arabskim oznacza po prostu ludzi. Muzyka ta najczęściej grana jest na weselach i lokalnych festiwalach. Jej uzupełnieniem jest orientalny taniec. Powabne ruchy ciała połączone z tupaniem stóp oraz ruchem włosów to charakterystyczne elementy tańca chaabi.

Niektórzy wydzielają dwa rodzaje chaâbi: miejski znany jako Sahli i wiejski nazywany Haita, który wywodzi się z muzyki Beduinów.

Haita różni się w poszczególnych regionach Maroka. Dawniej kobiety wykonujące chaâbi haita nazywane były cheikhates. Były one swego rodzaju marokańskimi gejszami.

Miejskie Sahli jest połączeniem tradycyjnego chaâbi z muzyką andaluzyjską. Coraz większą popularność zdobywa także chaâbi miejskie w stylu Ghiwane. Wywodzi się ono z kultury Karyan z okolic Casablanki. Można powiedzieć, że jest to muzyka młodych, powstała w okresie postkolonialnym. Nie ma ona jednak charakteru muzyki slumsów, tak jak znany nam hip-hop.

Najbardziej znane grupy reprezentujące muzykę chaabi, to: Jil Jilala, Larsad, Nass El Ghiwane i Lemchaheb. Za sprawą coveru jednej z piosenek Najat Aâtabou, wykonanego przez Chemical Brothers, muzyka ta zyskała popularność pośród szerokiej międzynarodowej publiczności. Chaâbi ma jeszcze wielu innych reprezentantów, m.in.: Haj Bouzoubaa, Khalid Bennan, Jedwane, Abdellah Daoudi, Mohammed Merrakchi czy Orchestre Faisal.

Co ciekawe, muzyka chaâbi bardzo często wykorzystywana jest do tworzenia ścieżek dźwiękowych marokańskich oraz zagranicznych produkcji filmowych o Maroku (np.: "Bye Bye Suerte ", "Le Bal des Génies", "Les Fils de Bilal " czy "Gnaoua dans le Bocage").

Maroko | Lunch przy berberyjskiej muzyce w Marrakeszu
Maroko | Lunch przy berberyjskiej muzyce w Marrakeszu (by sjdunphy )

Muzyka andaluzyjska

Muzyką marokańskich elit są natomiast melodie arabsko-andaluzyjskie. Hiszpańskie rytmy zostały „przywiezione” do Maroka w XV w. przez Arabów powracających z Europy. Jej szczególny rozwój przypada na rok 1660, ze względu na dwa bractwa Sufickie (zâwya i tariqa), które nawoływały swoich wyznawców do wielbienia Boga poprzez tworzenie muzyki.

Istnieją dwie podstawowe formy muzyki arabsko-andaluzyjskiej: tarab al-âla, która jest najbardziej popularna w Fezie oraz tarab al-gharnâti znana w szczególności w Rabacie i Oujda.

Ponadto marokańscy Żydzi praktykują swoje formy muzyki andaluzyjskiej, znane jako piûtim i trîq. Cechy charakterystyczne marokańskiej muzyki andaluzyjskiej, to prostota i jasność linii melodycznej oraz bardzo rzadkie modulacje. Utwory te zazwyczaj opowiadają romantyczne historie miłosne, są bardzo długie i nazywa się je nouba.

Obecnie muzykę tę traktuje się jako muzykę klasyczną, często graną przez duże orkiestry. Wszystkie marokańskie nouba zostały niedawno nagrane przez Maison des Cultures du Monde w Paryżu, we współpracy z Ministerstwem Kultury Maroka (w sumie nagrano 73 płyty kompaktowe).

Maroko | Roztańczone ulice Marrakeszu
Maroko | Roztańczone ulice Marrakeszu (by adam_jones )

Współczesna muzyka Maroka

Z kolei współczesna muzyka Maroka niczym nie różni się od muzyki innych krajów. Wraz z rozwojem marokańskiej telewizji oraz rozpowszechnieniem się telewizji satelitarnej, w Maroku zaczęło powstawać wiele zespołów popowych, hiphopowych, rockowych, a nawet metalowych. Współczesna muzyka wykonywana jest w języku arabskim, francuskim, angielskim lub rzadziej hiszpańskim.

Jednym z najbardziej znanych podziemnych koncertów muzyki popularnej jest odbywający się co roku w Casablance – Boulevard des Jeunes Musiciens. Jest to jedyny taki zlot młodzieży muzułmańskiej na świecie. Ponieważ potrzeby tego rynku cały czas się rozwijają, młodzi dziennikarze w 2006 roku zorganizowali pierwszy ogólnonarodowy konkurs Mghrib Music Awards. W konkursie tym mogą brać udział wszyscy marokańscy muzycy. Wydzielono w nim 6 kategorii: „najlepszy album”, „najlepsza piosenka”, „najlepszy video clip”, „najlepszy DJ w różnych stylach muzycznych”, jak również „objawienie roku” i „wybraniec serc opinii publicznej”. Mghrib Music Awards odbył się już dwa razy, a obecnie planowane jest zorganizowanie trzeciego wydania konkursu. Ostatnie rozdanie nagród odbyło się 24 lutego 2007r. w Teatrze Narodowym Mohammeda V w Rabacie. W Konkursie wzięło udział 40 młodych artystów. W ramach imprezy odbyły się liczne koncerty na żywo, a całe wydarzenie było relacjonowane przez telewizję i radio oraz szeroko opisywane w prasie.

Maroko | Muzyczny festiwal w Casablance
Maroko | Muzyczny festiwal w Casablance (by dequoi )

Imprezy muzyczne w Maroku

Władze marokańskie zauważyły,  że lokalne festiwale przyciągają co roku coraz większą liczbę widzów z całego kraju, a także fanów z zagranicy. Można powiedzieć, że muzyka stała się jednym z elementów kultury przyciągającym licznych turystów, a tym samym korzystnie wpływającym na rozwój gospodarki nie tylko regionalnej, ale także krajowej. W związku z tym wiele koncertów i festiwali jest obecnie dofinansowywanych przez rząd oraz szeroko promowanych nawet na oficjalnej stronie Ministerstwa Kultury. Do najbardziej znanych imprez muzycznych Maroka zaliczyć można:

- Festiwal w Gnaouas (www.festival-gnaoua.net)
- Festiwal młodych muzyków Boulevard (www.boulevard.ma)
- Festiwal Mawazine (festivalmawazine.ma)
- Międzynarodowy festiwal rai w Oujda (www.festivaldurai.ma)
- Festiwal Jezzu w Chellah w Rabacie (www.jazzauchellah.com)
- Festiwal Timitar w Agadirze (www.festivaltimitar.ma)
- Festiwal muzyki sakralnej świata (http://www.fesfestival.com)
- Festiwal Casandalouse
- Festiwal muzyki pustyni
- Festiwal Transatlantycki
- Międzynarodowy festiwal gitarowy w Larache i wiele innych.

Maroko | A tak wygląda guembri (instrument znany także jako: sintir, gimbri lub hejhouj)
Maroko | A tak wygląda guembri (instrument znany także jako: sintir, gimbri lub hejhouj) (by stachelig )