Każdy z nas zna historię o latającym dywanie i mimo iż nie pochodzi ona z Maroka, to właśnie w tym kraju można spotkać naprawdę magiczne dywany. Jest to unikatowe, tradycyjne rękodzieło, którym w szczególności szczycą się mieszkańcy Atlasu Średniego.

Maroko | Mieszkańcy Maroka od wieków pielęgnują swoje tkackie tradycje
Maroko | Mieszkańcy Maroka od wieków pielęgnują swoje tkackie tradycje (by davidooms)

Tkactwo dywanów to jedna z najstarszych tradycji rękodzielniczych w Maroku. Marokańskie dywany to niezwykle barwne i interesujące pamiątki, a czasami kolekcjonerskie dzieła sztuki.

Każdego turystę zaskakuje ich wielobarwność i różnorodność – od cienkich kilimów, przez tkane narzuty i ozdobne dywany tarasowe, po grube dywany domowe.

Kontrola jakości

Każdy marokański dywan poddawany jest kontroli jakości i otrzymuje specjalną etykietkę: niebieską – gdy ma najwyższą jakość, żółtopomarańczową – gdy dobrą oraz zieloną – gdy jakoś wyrobu jest średnia.

 

Berberyjskie kilimy

Za najciekawsze uznawane są berberyjskie kilimy pochodzące z Atlasu Środkowego, nazywane hanbels. Mimo iż są one dostępne na wszystkich dużych sukach (targach) w kraju, aby je kupić, warto się wybrać np. do Midelty, gdzie zlokalizowana jest spółdzielnia tkacka. Sprzedaje się tam dywany ręcznie tkane przez wiele pokoleń kobiet, od babci do ich wnuczek.

Zrobienie jednego dywanu zajmuje wiele godzin żmudnej pracy, dlatego ich ceny są niezwykle wysokie.

Maroko | Zrobienie jednego to wiele godzin żmudnej pracy, co nie pozostaje bez wpływu na ich ceny
Maroko | Zrobienie jednego to wiele godzin żmudnej pracy, co nie pozostaje bez wpływu na ich ceny (by whoisthatfreakwiththecamera)

Bogactwo kolorów i wzorów

Marokańskie dywany mają jasne harmonijne kolory i śmiałe geometryczne, roślinne lub zwierzęce wzory. Często tło dywanów jest czerwone. Kolor ten uzyskuje się z naturalnych roślinnych barwników, pochodzących z korzenia marzanny lub z wyciągu z owadów Dactylopius coccus.

Długowłose dywany miękko uginają się pod stopami. Cieńsze, choć równie mocno splecione, to kilimy, tkane z wełny lub bawełny mieszanej z welurem. Są także kilimy niezwykle eleganckie i delikatnie błyszczące, wykonane z Sabry, czyli jedwabiu roślinnego (pochodzącego z włókien Agawy).

Berberyjskie kilimy tkane są dwustronnie. Jedna strona służy mieszkańcom domu w lecie, a druga zimą. Cieszą się one powodzeniem nie tylko wśród turystów z całego świata, ale także – lub przede wszystkim – wśród mieszkańców Marrakeszu. Są ozdobą prywatnych mieszkań oraz posadzek w Riadach. Rozkłada się je na podłogach, wiesza na ścianach lub kładzie jako nakrycie na sofach. Używa się ich także w trakcie ważnych ceremonii religijnych, takich jak ślub czy pogrzeby.

Często panna młoda podczas drogi do domu jest okrywana dywanem, który po zakończeniu ceremonii ślubnej będzie ozdabiał jej przyszły dom. Zdobnymi dywanami przykrywa się także trumnę podczas przewożenia jej ze świątyni na cmentarz. Rytuały te związane są z magicznym znaczeniem symboli tkanych na dywanach. Węże, krzyże, romby, oczy itp. mają za zadanie unieszkodliwianie złych uroków.

Maroko | Każdy marokański dywan poddawany jest kontroli jakości i otrzymuje specjalną etykietkę
Maroko | Każdy marokański dywan poddawany jest kontroli jakości i otrzymuje specjalną etykietkę (by palindrome6996)

W poszczególnych regionach Maroka można znaleźć przeróżne rodzaje dywanów, będących charakterystycznym wyrobem mieszkańców danej okolicy. Jeśli pragniemy zaopatrzyć się w wyjątkową pamiątkę z tego zakątka świata, warto zapoznać się z poniższą listą:

  • Dywany pochodzące z Rabatu i jego okolic są jednymi z najbardziej popularnych w całym Maroku. Charakteryzuje je siedem kolorów i siedem typów wzorów. Dywany te pokryte są rysunkami posiadającymi magiczne znaczenie. Ich pochodzenie nie jest do końca znane, dlatego powstała legenda mówiąca o tym, jak bocian lecący ze wschodu upuścił mały fragment dywanu na ziemię. Kobiety, które go znalazły natychmiast dorobiły resztę dywanu i tak powstały pierwsze sploty i wzory, które następnie były powtarzane podczas kolejnych produkcji.
  • Dywany z Ouaouzguit Ait wykonywane są od pokoleń przez mieszkańców Taznaght, znajdującego się na wzgórzach Atlasu Wysokiego. Są to wyroby z owczej wełny, zdobione najczęściej geometrycznymi wzorami i bogatą paletą barw.
  • Dywany z Glaoui i okolic są niezwykle cienkie, charakteryzują je pętle i wiązane tkane pasy zorganizowane w system okien.
  • Dywany z Akhnif przypominają gobeliny o orientalnych wzorach.
  • Dywany z Bousbaa-Chichaoua pochodzą głównie z miasta Chichaoua (kilka kilometrów od Marrakeszu), specyfikę ich stylu stanowi mieszanka wełny i włosia kozy.
  • Tło dywanów pochodzących z Taznakht jest zwykle żółte, a widniejące na nim geometryczne wzory mogą mieć kolor czerwony, ciemno-zielony i biały.

Równie piękne i oryginalne rodzaje dywanów znajdziemy w miastach: Zemmour, Beni Ouarain Zain i Marmoucha.

Maroko | Transport dywanów w Marrakeszu
Maroko | Transport dywanów w Marrakeszu (by hemflock)

Tradycyjne rękodzieła niezbędnym elementem nowoczesnych wnętrz

Maroko zawsze było znane z tkactwa. Dzięki różnorodności etnicznej jego mieszkańców, każdy dywan powstały w danym regionie kraju, ma swój własny niepowtarzalny charakter. Maroko stało się obecnie jednym ze światowych liderów w dziedzinie gobelin. Orientalne kilimy niezwykle ocieplają wnętrza przede wszystkim etnicznymi kolorami. Rękodzieło jest obecnie niezbędnym elementem nowoczesnych wnętrz. Co więcej, magiczne dywany w cudowny sposób potrafią przywrócić wspomnienia z pobytu w słonecznym Maroku. Wystarczy przygotować sobie szklaneczkę miętowej herbaty, usiąść na dywanie i zamknąć oczy aby przenieść się do wonnej krainy gór Atlasu.

Przewodnik po świecie dywanów

Jeśli ktoś jest zainteresowany berberyjskimi dywanami to koniecznie powinien przeczytać pracę Bruno Barbatti pt: „Le tapis berbère: motifs d'origine paléolithique et leur signification”. Książka ta prezentuje nowe spojrzenie na początki dywanów Berberów, ich pochodzenie i znaczenie. Podobieństwo sztuki tkania włókien oraz pewne wzory wskazują wspólne korzenie dywanów marokańskich z orientalnymi dywanami sięgającymi czasów neolitu Azji Mniejszej. Z dala od wielkich cywilizacji starożytności i daleko od wymiany kulturalnej na Jedwabnym Szlaku, dywany Berberów z górskich regionów Atlasu zachowały swoją oryginalność. Według autora, dywany marokańskie można uznać za ostatnie autentyczne dowody archaicznego świata. Ponadto Barbatti tłumaczy skomplikowany dla nas muzułmański język geometrycznych wzorów i ich symbolikę.