Leżące u podnóża Dżabal Zerhum, Volubilis, oddalone jest od Meknes o ok. 35 km. Jest to miejsce, którego absolutnie nie można ominąć. Znajdują się tutaj największe i najlepiej zachowane w Maroku i całej Północnej Afryce ruiny rzymskiego miasta z przełomu II i III w. Historyczne dziedzictwo tego miejsca zostało docenione, poprzez wpisanie go w roku 1997 na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Maroko | Widok na stanowisko archeologiczne w Volubilis
Maroko | Widok na stanowisko archeologiczne w Volubilis (by ollografik )

Muzeum pod gołym niebem

Volubilis nazywane bywa z języka arabskiego Oualili lub Walili po berberyjsku. O świetności tego miejsca świadczą wszystkie pozostałości, które można tutaj podziwiać. Wystarczy choć na chwilę poruszyć swoją wyobraźnię, aby ruinom przywrócić życie.

Powierzchnia do zwiedzania wynosi 42 hektary i znajduje się po dwóch stronach rzeki Fertassa. Zabytkowe mozaiki otoczone są sznurami, aby zwiedzający wiedzieli, że nie można się do nich zbliżać, a tym bardziej ich dotykać. Dla ochrony są także strażnicy, którzy gwizdkami ostrzegają turystów przed złamaniem przepisów.

Historia Volubilis

Pierwsze ślady ludzkich siedzib, które znaleziono na stanowiskach archeologicznych w Volubilis datuje się na okres neolitu. Mury otaczające Volubilis pochodzą głównie z II i III wieku n.e., jednak jak wykopaliska dowiodły miasto założyli kupcy kartagińscy już w III w. p.n.e. Około 45 r. n.e., po podbiciu Afryki Północnej przez Kaligulę, Volubilis stało się jednym z miast leżących na najdalszych krańcach cesarstwa rzymskiego.

Rzymianie z terenu Volubilis wynieśli się pod koniec III wieku. Jednak miasto było zamieszkane aż do XVIII wieku. W VII w. dotarli tutaj Arabowie. Co ciekawe Berberowie, Syryjczycy i Żydzi zamieszkujący w tym czasie Volubilis nadal mówili po łacinie.

W roku 768 do miasta przybył Mulaj Idris I i postanowił, że w okolicy wzniesie swoją nową siedzibę. Niestety był to początek końca dawnej osady.

W XVIII w. piękne budowle zostały zrabowane, gdyż uznano, że będzie to cenny materiał do budowy kompleksu pałacowego w Meknes. Dzieło zniszczenia zwieńczyło trzęsienie ziemi w roku 1755. Z majestatycznego Volubilis pozostały jedynie ruiny, które stopniowo popadły w zapomnienie.

Dopiero francuscy dyplomaci pod koniec XIX wieku na nowo odkryli piękno tego miejsca i przypomnieli o jego dawnej sławie. W 1915 roku rozpoczęto prace wykopaliskowe, które trwają nieprzerwanie do dnia dzisiejszego.

Maroko | Volubilis zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO
Maroko | Volubilis zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO (by lfphotos )

Dom Orfeusza

Przekraczając bramę muzeum, zwiedzający trafiają nagle z głośnego orientalnego kraju do niezwykłej starożytnej krainy.

W upalnym słońcu, podczas spaceru pomiędzy ruinami, będą nam towarzyszyły klekoty bocianów, które założyły swoje gniazda na antycznych kolumnach.

Największą budowlą i chyba jedną z najważniejszych w Volubilis jest Dom Orfeusza. Zachowały się tutaj piękne mozaiki podłogowe przedstawiające Orfeusza z lirą, dziewięć delfinów oraz zaprzężony w konika morskiego rydwan z żoną Neptuna – Amfitryną, która jest boginią morza. Sądząc po wielkości tych ruin można wnioskować iż dawniej był to dom kogoś ważnego i bogatego.

Kapitol, forum i łuk triumfalny

Całość starożytnego kompleksu z Volubilis zajmuje obszar ok 1300 m2 i wybudowana została w 218 r. n.e. na wzniesieniu.

Kapitol jest prawie identyczną kopią świątyni Jowisza w Rzymie. Zdobią go liczne wznoszące się ku niebu kolumny w stylu korynckim. Na północ od niego stała niegdyś bazylika kapitolińska poświęcona Jowiszowi i jego żonie Junonie, oraz bogini Minerwie.

Na forum najbardziej przyciąga uwagę sporych rozmiarów ściana z łukami. Archeolodzy uważają, iż jest to część budynku sądowego z III wieku.

Z lewej strony kompleksu widoczny jest łuk triumfalny, który znajduje się w samym centrum Volubilis. Znajduje się on na brukowanej ulicy nazywanej Decumanus Maximus, która swego czasu była główną drogą miasta. Wybudowano go w roku 217 na rozkaz Marka Aureliusza Sebastenusa, aby oddać cześć cesarzowi Karakalli i jego matce Julii Domny. Pierwotnie na szczycie łuku stała wykonana z brązu rzeźba rydwanu zaprzężonego w sześć koni. Łuk ten był niezbyt dokładnie rekonstruowany w latach 30. XX wieku, w związku z czym w latach 60. wykonano kolejne prace mające na celu zniwelowanie popełnionych wcześniej błędów architektonicznych.

Maroko | Kapitol
Maroko | Kapitol (by reibai )

Mozaiki

Piękne mozaiki można podziwiać w Domu Efeba oraz w Domu Akrobaty.

W pierwszym z nich znajduje się podobizna Bachusa (boga dzikiej natury, winorośli i radości), powożącego rydwan zaprzężony w pantery. Na tym terenie, podczas prac wykopaliskowych, znaleziono posąg efeba, który jak i większość pozostałych skarbów z terenu Volubilis wchodzi obecnie w skład zbiorów Muzeum Archeologicznego w Rabacie. Planowane jest wybudowanie nowoczesnego muzeum przy terenie zabytkowych budowli, do którego wróciłyby wszystkie eksponaty.

W Domu Akrobaty znajduje się mozaika z siedzącym na koniu akrobatą. „Cyrkowiec” siedzi tyłem do kierunku jazdy, a w uniesionych dłoniach trzyma trofeum. Z platformy widokowej w domu Wenus można podziwiać dwie najlepiej zachowane mozaiki: „Uprowadzenie Hylasa przez nimfy” oraz „Dianę w kąpieli”. Oczywiście jest to tylko część tego co można tu zobaczyć bo są także: Łaźnie Galena, fontanny, brama Tangerska, zrekonstruowane maszyny do wyciskania oliwy z oliwek itd.

Dlaczego warto wybrać się do Volubilis?

Mimo iż większość pozostałości budowli opisana jest w czterech językach (angielskim, francuskim, arabskim i hiszpańskim) na tabliczkach to warto wynająć przewodnika, który opowie nam o tajemnicach tego miejsca. W godzinę oprowadzi nas po całym terenie muzeum na otwartej przestrzeni. Warto jednak poświęcić trochę więcej czasu i samemu pospacerować pośród zabytków. Odnalezienie niuansów piękna mozaiki i wszystkich architektonicznych detali wymaga spokoju i zadumy.

Na jednodniowy wypad do Volubilis powinni się udać absolutnie wszyscy. Nawet ci, którzy nie interesują się archeologią i antycznymi ruinami. Wycieczkę najlepiej połączyć z wizytą w pobliskim miasteczku Moulay Idriss.

Ruiny w Volubilis można zwiedzać codziennie od 8:00 rano do zachodu słońca. Powinno się jednak pamiętać, że latem w samo południe jest tam niewiarygodnie gorąco, dlatego odpowiednim momentem na zwiedzanie jest ranek lub późne popołudnie.

Maroko | Mozaika
Maroko | Mozaika "Cyrkowiec", dom akrobaty (by chrismartin76 )