Obok ręki Fatimy, krzyż d’Agadez jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych marokańskich symboli. Ozdoby (naszyjniki, kolczyki, bransoletki, elementy dekoracji wnętrz) w obu tych formach można kupić na absolutnie każdym targu w Maroku – od Tangeru po Laayoune.

Maroko | Ręka Fatimy to symbol nierozerwalnie połączony z religią
Maroko | Ręka Fatimy to symbol silnie związany z marokańskimi wierzeniami (by zyllan )

Ręka Fatimy

Ręka Fatimy to symbol silnie związany z marokańskimi wierzeniami. Jest to amulet, który ma chronić przed „złym okiem”, czyli urokiem, który może zostać na nas rzucony przez innych. Ma ona również wyrażać błogosławieństwo, moc i siłę.

Symbol ten pochodzi z czasów przedislamskich i przedchrześcijańskich. W języku arabskim ręka Fatimy nazywana jest khomsah (خمسة)‎ lub inaczej: khamsa albo khoms, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „pięć” oraz „pięć palców dłoni”.

Nazwa „ręka Fatimy” jest nawiązaniem do córki proroka Mahometa – Fatimy Zahra. Pierwotnie w Maroku khomsah robiona była w srebrze, które jest materiałem symbolizującym czystość i, zgadnie z wierzeniami, przechowującym magiczne właściwości.

Mówiąc o symbolice ręki Fatimy należy też wspomnieć o znaczeniu liczby pięć w islamie, która odnosi się do małżeństwa, pięciu Filarów Islamu, pięciu dziennych modlitw, pięciu zmysłów oraz pięciu najważniejszych (świętych) członków rodziny proroka Mahometa.

Co ciekawe, symbol otwartej dłoni o ochronnych właściwościach znany jest nie tylko w islamie, ale także w judaizmie (ręka Miriam), buddyzmie i chrześcijaństwie.

Maroko | Ręka Fatimy może być ciekawą i orientalną pamiątką z Maroka
Maroko | Ręka Fatimy może być ciekawą i orientalną pamiątką z Maroka (by copleys )

Krzyż berberski

Krzyż d’Agadez jest natomiast symbolem ludzi pustyni, nie związanym z religią a z przynależnością do danego plemienia. Znany on jest jeszcze pod dwoma innymi nazwami: krzyż tuareski lub krzyż południa.

Podobno pierwsze krzyże tuareskie pojawiły się już za czasów egipskich faraonów. Dawniej po rodzaju noszonego przez mężczyzn krzyża d’Agadez poznawało się, z której wioski pochodzą.

Znane są 22 wersje krzyża, gdyż dokładnie tyle było oaz na drodze wiodącej przez Saharę. Jeszcze do niedawna ozdoba ta wykonywana była przez kowali ze srebra. W rodzinach ojcowie przekazywali swoje krzyże pierworodnym synom, wypowiadając przy tym zawsze jedną i tę samą formułę: „Synu mój, daję ci cztery krańce świata, bo nie wiem, gdzie umrzesz”.

Maroko | Krzyż berberski (inne nazwy: krzyż d’Agadez, krzyż tuareski lub krzyż południa)
Maroko | Krzyż berberski (inne nazwy: krzyż d’Agadez, krzyż tuareski lub krzyż południa) (by kapouiiiit )

Z pomocą krzyża d’Agadez oraz dzięki obserwacji gwiazd Tuaregowie potrafili wyznaczać trasę wędrówki przez pustynię. Jest on więc swego rodzaju kompasem.

Warto wiedzieć, że z krzyżem tuareskim związana jest też pewna legenda miłosna, według której pewien młody mężczyzna zakochał się w dziewczynie, która prawie nigdy nie opuszczała swojego domu. Nie mogąc w żaden sposób przekazać jej informacji o swojej miłości, poszedł do kowala i poprosił go o pomoc. Ten postanowił przerobić i połączyć ze sobą litery alfabetu tamaszek (jeden z dwóch najważniejszych języków Berberów), tak aby utworzyły słowo „miłość”, a jednocześnie były zaszyfrowaną wiadomością, której nie odczytają inni. Tak oto według legendy powstał pierwszy tuareski krzyż.

Zarówno ręka Fatimy, jak i tuareski krzyż są ciekawymi orientalnymi pamiątkami z Maroka często kupowanymi przez turystów. Warto więc wiedzieć, że kryje się za nimi sięgająca setek, a nawet tysięcy lat tradycja i głęboka symbolika.

Maroko | Co oznaczają charakterystyczne marokańskie wisiorki w formie krzyży?
Maroko | Co oznaczają charakterystyczne marokańskie wisiorki w formie krzyży? (by www.caillou.be )